Even bellen met.... Lieuwe Miedema

Lieuwe Miedema is conrector van het Leeuwarder Lyceum (OSG Piter Jelles) in Leeuwarden.

Zijn school besteedt aandacht aan een sterke begeleidingsstructuur in lesgeven op afstand, omdat de ene docent daarin verder is dan de ander. De voorlopers proberen de rest mee te nemen en er is veel ruimte voor vragen stellen. Lieuwe is zelf nieuwsgierig naar de online mogelijkheden, maar kan zich de weerstand voorstellen. “Het is niet zomaar iets.” Daarom heeft hij zelf een sociale, verbindende functie. Dat is belangrijk, want: “We hebben geen keus of we wel of niet online gaan, het onderwijs is gelukkig nog springlevend.”

Wat houdt je momenteel het meest bezig?


Van ontreddering naar een sterke structuur
“Toen de maatregelen voor corona werden afgekondigd, was er eerst ontreddering. ‘Help, hoe doe ik dat?’, zag ik sommige docenten denken. Begrijpelijk, natuurlijk. Direct hebben we een taskforce van online bedreven medewerkers opgericht om dit proces in goede banen proberen te leiden. Zij organiseren op vaste momenten online meetings waar docenten vragen kunnen stellen over het online lesgeven - zoals over toetsing en interactief bezig zijn. Naast de taskforce hebben we in alle vaksecties één ‘digitale voortrekker’ aangewezen: een docent of schoolleider die zich prettig voelt bij het online onderwijs en zo de collega’s kan meenemen. Én we hebben de mazzel dat we een echte expert op ICT-gebied in huis hebben die na een carrière in de medische wereld wiskundedocent in deeltijd is geworden. Hij kan het geweldig goed uitleggen en is enthousiast. Het heeft allemaal effect gehad: al in de tweede week kwamen de online lessen op gang. De omschakeling is een heel boeiend proces geweest, en nog steeds.
 


De helft van de tijd online, maar een vrije lesaanpak
We hebben onze docenten bewust grotendeels vrijgelaten in hun aanpak van het online lesgeven. Onze boodschap als MT was: “Werk bij voorkeur met Microsoft Teams, maar als je veel goede ervaringen hebt met een ander programma mag dat ook”. Sommige docenten maken gebruik van een online nascholingscursus van E-WISE om zichzelf het online lesgeven aan te leren. Ook bepalen ze in zekere zin zelf hoeveel werkelijke videolessen ze geven, maar we vragen ze wel om het lesrooster aan te houden en daarbinnen minimaal de helft van de tijd online te zijn. De leerling mag natuurlijk niet in zijn/haar zelfstandigheid verzuipen. Sommige docenten zijn bijvoorbeeld een half lesuur via video met de leerlingen in contact en de andere helft werken de leerlingen zelfstandig aan de opdrachten die op Magister staan. Anderen doen op dinsdag een volledige videoles, terwijl er voor de les van vrijdag instructiefilmpjes klaarstaan van zichzelf óf van collega’s (dat mag ook!). Ook kiezen sommigen af en toe voor een ‘chat-uurtje’. De lesvoorbereiding is veranderd en meestal intensiever dan voorheen. Iedereen moet daar voor zichzelf een prettige werkvorm in vinden, de docent staat nu erg centraal.”
 

Hoe verandert de crisis jouw rol?


Begrip voor ontwikkelingsfases van docenten
“Voor wat betreft digitale vaardigheid zie ik drie groepen docenten. Zo’n 20% van de docenten bestaat uit ‘digitale voorlopers’, die zie ik nu echt (snel) gáán. 60% bestaat uit volgers die graag meedoen, maar niet altijd kunnen inschatten wat wel of niet haalbaar is. Sommigen planden bijvoorbeeld téveel online lessen in en moesten daar later wat in terugschroeven. De overige 20% is nog wat handelingsverlegen met het online onderwijs. Zij worden ruw met de nu snelle ontwikkeling ontwikkeld en hebben het moeilijk. Het gevaar is dat zij passief worden.”

"We hebben trouwens ook de mazzel dat we een echte expert op ICT-gebied in huis hebben die na een carrière in de medische wereld wiskundedocent in deeltijd is geworden. Hij kan het geweldig goed uitleggen en is enthousiast."


Een rol als sociale verbinder
“Je komt elkaar niet meer tegen en niet iedereen zoekt het contact met de schoolleiding, dus ik moet echt afspraken inplannen. Af en toe ben ik een beetje de sociale verbinder, zeker naar de handelingsverlegen docenten die dreigen om te vallen. De verbindende rol vind ik prettig om te vervullen. We zijn als schoolleiding expres niet beoordelend of veroordelend. Sommige docenten komen bij me - in een videogesprek - en zeggen ‘Lieuwe, ik trek dit niet’. Die eerlijkheid vind ik erg fijn en ik begrijp het, want ik weet ook niet of ik het allemaal zomaar zou kunnen. Tegelijk wil wel meteen oplossingsgericht zijn; we hebben geen keus of we wel of niet online gaan, het onderwijs is gelukkig nog springlevend! Daarom vraag ik: ‘Wat heb je nodig?’, of ‘Wie kan dit onderdeel van jou overnemen, en zou jij van de ander iets kunnen overnemen?’ Dat is ook een mooie manier om de werkdruk voor iedereen zoveel mogelijk evenredig te houden.”
 

"De rol van sociale verbinder, zeker naar de docenten die dreigen om te vallen, vind ik prettig om te vervullen."


Beleidsmatige puzzels oplossen vanuit nieuwsgierigheid
“De online mogelijkheden maken me positief nieuwsgierig. Maar ook al zie ik dat er veel goed gaat, de overgangsnormen worden wel een enorme klus. De kans is erg klein dat we in de periode tot de zomervakantie nog fysieke lessen gaan geven, dus de leercurve van leerlingen is anders. We doen ze tekort als we de normen ongewijzigd laten. Daarom moeten we de normen in overleg met de MR aanpassen. Als we het inhoudelijk eens zijn moeten de nieuwe uitgangspunten natuurlijk heel goed gecommuniceerd worden naar leerlingen, ouders én de inspectie. Het is een echte puzzel en zo zijn er nog wel meer puzzels voor de toekomst. Gelukkig vind ik het eigenlijk wel leuk om me daarin vast te bijten vanuit een aangeboren nieuwsgierigheid. Die houdt me misschien wel jong; mijn zoon heeft mij snel wegwijs gemaakt in Microsoft Teams en het is erg leuk om met de jonge generatie mee te kunnen blijven praten. Het liefst blijf ik dus nieuwe dingen leren. Daarvoor ben ik natuurlijk ook ooit het onderwijs in gegaan.”

Lieuwe’s tips voor andere schoolleiders:

  • Stel de docent centraal en begrijp zijn/haar ontwikkelingsfases. Probeer daarin vragend en niet eisend te zijn.
     
  • In het begin van zo’n crisis als deze heb je veel operationeel werk, nu is er misschien meer ruimte voor wat afstand. Probeer daarom weer na te denken over volgend jaar, ook dan moet je samen goed kunnen starten.
     
  • Het onderwijs is lang conservatief gebleven, maar nu veranderen we snel. Blijf nieuwsgierig naar wat er zich nu allemaal ontwikkelt: wat kunnen we daarmee in het onderwijs? Momenteel lees ik twee boeken die mooi samensmelten: het historisch-filosofische boek Homo Deus (Yuval Noah Harari) en het meer management-achtige Digital Transformation (Jo Caudron & Dado van Peteghem). Beide boeken samen plaatsen de huidige manier van online werken in een helder perspectief.


Geschreven door Lennart de Geus i.o.v. SRVO
Gepubliceerd op 14-04-2020