Publicatiemonitor: Persoonlijk leiderschap

Persoonlijk leiderschap is het fundament van schoolleiderschap. Het bepaalt hoe je leiding geeft aan de organisatie en hoe je de overige professionaliseringsthema’s invult. Bij ieder aspect van het werk, zijn je eigen vaardigheden, kennis en persoonlijkheid de belangrijkste instrumenten. Deze publicaties gaan over persoonlijke vorming en ontwikkeling en hoe je die kunt inzetten bij het uitoefenen van je functie en het leiding geven aan anderen.

  • Monitor Professionele ontwikkeling schoolleiders en bestuurders in het vo 2020
    Oberon en Kohnstamm Instituut i.o.v. SRVO en VO-academie - 28 januari 2021
    Jaarlijks onderzoekt het Schoolleidersregister VO (SRVO) samen met de VO-academie op welke manier schoolleiders en bestuurders werken aan hun professionele ontwikkeling en welke ontwikkelbehoeften er leven. Dit jaar zijn er in kwalitatieve focusgroepen met schoolleiders en bestuurders verdiepende inzichten opgehaald. Hierbij is ingezoomd op twee thema’s, namelijk de impact van de coronacrisis op de professionalisering en opvolging van afspraken rondom de professionele ontwikkeling.
     
  • Op weg naar ruimte en vrijheid
    Uitgeverij Kloosterhof - juli 2020 - Een sterke professionele identiteit levert je meer zelfsturing, veerkracht, wijsheid en excellentie op. Met de coronacrisis als trigger (of andere veranderingen die we doormaken) kunnen in alle velden van professionele identiteit verschuivingen tot spanningen leiden. De crisis dwingt ons tot keuzes of nodigt ons uit. Het vanzelfsprekende is verdwenen, houvast en routine ook. Als je beter weet wat je professionele identiteit is, kun je gerichter aan je professionele ontwikkeling werken. In deze paper lees je meer achtergrond en begeleidende vragen om zelf te reflecteren.
     
  • In-, door- en uitstroom van schoolleiders
    MOOZ, Ecorys - 24 april 2020 - Het onderwijs kampt niet alleen met een tekort aan leraren, ook schoolleiders zijn steeds lastiger te vinden. Dit onderzoek brengt de drijfveren van schoolleiders in het po in kaart. De belangrijkste reden om schoolleider te worden is het leidinggeven aan een team. Daarnaast spelen ook de inhoud van het werk, de mate van zelfstandigheid en de extra verantwoordelijkheden een rol. Maar voor zij-instromers is het maatschappelijk belang juist het belangrijkste motief. Kweekvijvertrajecten worden zeer positief beoordeeld, besturen zouden wel meer aandacht kunnen besteden aan het identificeren van talent, zowel in de eigen organisatie als daarbuiten.
     
  • Professionaliseren over de grens
    Erasmus - 14 april 2020 - Deze publicatie beschrijft de impact van Erasmus+ projecten die specifiek zijn gericht op de professionalisering van onderwijsmedewerkers. Er is in het bijzonder gekeken naar de resultaten die dit oplevert voor het professioneel handelen van de onderwijsmedewerkers na terugkomst en de bredere impact daarvan op de organisatie en daarbuiten. In dit kwalitatieve onderzoek zijn een aantal concrete Erasmus+ projecten van vijf verschillende onderwijssectoren onder de loep genomen. In alle gevallen konden concrete duurzame resultaten worden genoemd op de personen, de organisaties en daarbuiten.
     
  • Monitor professionele ontwikkeling schoolleiders en bestuurders VO 2018-2019
    Kohnstamminstituut - februari 2020 - Deze tweejaarlijkse monitor geeft inzicht in de professionele ontwikkeling van schoolleiders en bestuurder. De meeste schoolleiders en bestuurders volgden in 2019 een of meerdere professionaliseringsactiviteiten. Daardoor kunnen ze hun functie beter uitoefenen. Wel maken ze nog te weinig afspraken over hun prestaties, te behalen doelen en loopbaanontwikkeling. Beginnende schoolleiders krijgen vaker een inwerkprogramma bij de start van hun nieuwe functie.
     
  • Kennisbenutting in de AOS: een onderzoek naar effectief academisch leiderschap
    Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, VU Amsterdam, ICLON - 30 november 2019 - Dit onderzoek laat zien dat het voor scholen van belang is om onderzoek als een gezamenlijke verantwoordelijkheid op te vatten. De mate van gespreid academisch leiderschap die in scholen aanwezig is hangt op een positieve wijze met zowel de interne als de externe impact van het onderzoek dat in de school plaatsvindt. Het versterken van gespreid academisch leiderschap vraagt betrokkenheid van leraren (in opleiding), leidinggevenden, onderzoekscoördinatoren en specialisten in de school. Die betrokkenheid komt niet vanzelf op gang, maar vraagt doelgerichte interventies. 
     
  • Leraar: een professie met perspectief  
    Ten Brink Uitgevers - 4 februari 2020 - Er is steeds meer aandacht voor loopbaanontwikkeling van leraren. In het verdiepende drieluik ‘Leraar: een professie met perspectief’ brengen 60 auteurs in 30 hoofdstukken bij elkaar wat bekend is uit onderzoek rond loopbaanontwikkeling van leraren en bieden zij praktische handreikingen voor leraren, scholen, besturen en lerarenopleidingen. Deel 1 gaat over hoe het denken in termen van loopbanen kan bijdragen aan een aantrekkelijk beroep en hoe leraren hun expertise ontwikkelen gedurende de loopbaan. Deel 2 gaat dieper in op de diverse ontwikkelrichtingen in het beroep en loopbaanmogelijkheden van de leraar. Hoe kunnen leraren zich daarin verder ontwikkelen, ook na tien, twintig of dertig jaar leraarschap? Deel 3 gaat over hoe je de individuele en gezamenlijke professionele (loopbaan)ontwikkeling van leraren kunt bevorderen. Gezamenlijk leren kan vorm krijgen via onder meer team- en netwerkleren, het creëren van een leer- en onderzoekscultuur in de school, strategisch personeelsbeleid en leiderschap.
    1. Een veelzijdig beroepsbeeld;  Lees de publicatie hier
    2. Verbreding en verdieping in het beroep;
    3. De leeromgeving van leraren.
     
  • Kwalitatieve evaluatie Schoolleidersregister PO
    Kwink groep - 24 april 2019 - Wat vinden schoolleiders en bestuurders van het Schoolleidersregister PO? Wat doet het register goed en waar kan het nog beter? Uit deze evaluatie blijkt dat het register bijdraagt aan de kwaliteit en het aanzien van het beroep. Veel schoolleiders vinden de registratie nuttig, omdat daarmee zichtbaar wordt dat zij voldoen aan de beroepsstandaard. Toch is er ook kritiek van schoolleiders, met name op de toegevoegde waarde van het Schoolleidersregister PO aan de professionalisering van de individuele schoolleider.
     
  • Schoolleiders en schoolautonomie: ambities, drijfveren en verantwoording
    ("School Autonomy in Practice. School Intervention Decision-Making by Dutch Secondary School Leaders", Annemarie Neeleman, Universiteit Maastricht, 2019) In internationaal perspectief hebben Nederlandse scholen heel veel autonomie. Uit dit proefschrift blijkt dat schoolleiders in het voortgezet onderwijs schoolautonomie voornamelijk gebruiken voor interventies op het vlak van onderwijs en professionalisering. Hun interventiekeuzes zijn veelal gebaseerd op tacit knowledge, intuïtie en persoonlijke drijfveren. Onderzoeksgebruik is eerder uitzondering dan regel. Hun persoonlijke drijfveren zijn sterk verbonden met schoolvisies en getuigen van een waardegedreven, holistische en mensgerichte oriëntatie. Interventiekeuzes worden hoofdzakelijk gemotiveerd door pedagogische ambities of overwegingen die samenhangen met de gevolgen van vrije schoolkeuze. Het verhogen van cognitieve leeropbrengsten is geen wezenlijke drijfveer.
     
  • Monitor professionele ontwikkeling schoolleiders en bestuurders VO 2016-2017
    Kohnstamm, Oberon - 24 januari 2019 - Schoolleiders in het voortgezet onderwijs vinden feedback en reflectie op het eigen functioneren belangrijk voor de eigen professionele ontwikkeling. Ook een lerende cultuur op de school motiveert de professionele ontwikkeling van schoolleiders, teamleden en bestuurders. Aandachtspunt is een goed inwerkprogramma voor startende schoolleiders. Daarnaast is het belangrijk dat schoolleiders vrij worden gelaten in het soort professionaliseringsactiviteit dat zij willen volgen en dat er afspraken zijn over het budget dat daarvoor beschikbaar is. Er is behoefte aan zowel korte als langdurende professionaliseringstrajecten.
     
  • Kabinetsreactie op advies Onderwijsraad 'Een krachtige rol voor schoolleiders'
    Rijksoverheid - 21 november 2018 - Schoolleiders spelen een belangrijke rol in het tot stand brengen van goed onderwijs. Het kabinet wil daarom investeren in schoolleiders. Dat schrijft het kabinet in deze beleidsreactie op een in april 2018 verschenen rapport van de Onderwijsraad 'Een sterke rol voor schoolleiders'. Het kabinet neemt veel van de adviezen van de Onderwijsraad over. De ministers werken deze ambitie uit in drie lijnen: er zijn (1) voldoende schoolleiders die (2) gekwalificeerd zijn en blijven voor hun belangrijke taak en (3) voldoende in positie zijn om die taak ook te kunnen uitvoeren.
     
  • Een krachtige rol voor schoolleiders
    Onderwijsraad – april 2019 – In dit advies geeft de Onderwijsraad aanbevelingen om het vak van schoolleider meer aandacht te geven. De dagelijkse praktijk van schoolleiders vraagt meer aandacht voor leiderschap en minder voor managementtaken. Bied schoolleiders de gelegenheid om een meer strategische rol vorm te geven. Een gemeenschappelijk beroepsbeeld is de basis voor versterking van het schoolleiderschap. Ten slotte beveelt de raad aan om hogere eisen te stellen aan professionalisering van schoolleiders. Dat vraagt van besturen om werk te maken van strategisch hrm-beleid en een inductieprogramma voor schoolleiders. Ook pleit de raad voor een schoolleidersbeurs.
     
  • Onderwijs aan het werk – 2018
    CAOP - 30 mei 2018 - Schoolleiders geven niet alleen aan dat ze vooral leren door te doen. Ze geven ook aan dat ze een voorkeur hebben voor informeel leren. Ook vinden ze professionele netwerken en communities of practice geschikt om kennis te delen en te reflecteren. Dit is een van de conclusies die worden getrokken in de publicatie ‘Onderwijs aan het werk – 2018. Analyses, feiten en visies over werken in het onderwijs’. De bundel met bijdragen van vele deskundigen geeft een kritische reflectie van uiteenlopende onderwerpen op het terrein van de onderwijsarbeidsmarkt en dat op basis van zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek.