Publicatiemonitor: Leiding geven aan verandering

Scholen worden voortdurend geconfronteerd met ontwikkelingen die de organisatie en de leerlingen raken. Als schoolleider anticipeer je hierop en zorg je dat deze veranderingen een betekenisvolle en werkbare vertaling krijgen binnen de school. Bij dit thema ligt de nadruk op het proces van veranderen. Dit is geen eenduidig proces en het verloopt nooit lineair, maar vereist continue aandacht vanuit alle delen van de organisatie.

  • (NIEUW) LOF magazine
    In dit magazine lees je meer over de aanpak van het Lerarenontwikkelfonds en wat die oplevert voor leraren, voor teams, voor scholen en schoolbesturen. Zo wordt zichtbaar hoe deze aanpak kan bijdragen aan onderwijsvernieuwing nu en in de toekomst.
     
  • Van kleine doorbraak naar grootschalige vernieuwing
    FCE Foundation for Corporate Education - juni 2020 - Een innovatie realiseren kun je zien als het bouwen aan een beweging. Vaak begint een vernieuwing klein, als een pilot of experiment. Daarna volgt vaak de wens om de vernieuwing te vergroten. Om weg te blijven van termen als borgen, opschalen of verduurzamen onderzochten de onderzoekers wat regiemakers doen om bewegingen te vergroten. De strategieën zijn verbreden, verdiepen en doelbewust regie nemen over een beweging. In dit onderzoek zijn voorbeelden uit de praktijk te lezen, inzichten uit interviews en manieren om je vakmanschap als regiemaker te vergroten.
     
  • What difference do networks make to teachers’ knowledge?
    OECD - 19 februari 2020 - Het artikel onderzoekt de rol van netwerken bij het schalen van kennis en innovatie, aan de hand van literatuuronderzoek en een aantal korte casebeschrijvingen. Door de lens van netwerken laat de analyse zien hoe de mobilisatie, constructie en verspreiding van kennis van centraal belang zijn. Schaalvergroting en verspreiding van kennis en innovatie moet worden behandeld als één ecosysteem, waarin mechanismen die onderzoek en praktische kennis effectief combineren, centraal moeten staan. Verder stelt het artikel een raamwerk voor om de kennisdynamiek in netwerken te bestuderen om beter te begrijpen hoe hun context en kenmerken kunnen bijdragen aan het faciliteren van deze dynamiek.
     
  • De leraar aan tafel
    Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) - 5 februari 2020 - Als je leraren aan het woord laat over hun betrokkenheid bij onderwijsbeleid, krijg je een uniform antwoord: zij willen graag meer en beter betrokken worden. Om lerarenbetrokkenheid te vergroten, zijn er verschillende manieren uitgeprobeerd, van ‘leraar-ambtenaren’ (leraren die op het ministerie werken om mee- en tegen te denken bij beleid) tot eigen ideevorming leraren of zelforganisatie. In dit essay wordt gereflecteerd op die ontwikkelingen en de rol van het ministerie daarin.
     
  • Naar een stelsel met toekomst
    Regioplan, ECBO, Leeuwendaal - 14 februari 2020 - Eén van de noodzakelijke voorwaarden voor goed onderwijs is dat het wordt verzorgd door voldoende en bekwaam onderwijspersoneel. Dit rapport richt zich op de  knelpunten in het huidige stelsel van lesbevoegdheden voor het vo. De resultaten zijn vertaald in vier scenario’s: 1. geen wijzigingen (huidige bevoegdheidsdomeinen voortgezet onderwijs blijven behouden); 2. afschaffen van bevoegdheidsdomeinen voor het voortgezet onderwijs; 3. inrichten van één bevoegdheidsdomein voor het vo; 4. inrichten van een stelsel met een combinatie van meerdere onderling te combineren bevoegdheidsdomeinen voor het vo, bestaande uit (smallere) pedagogische component en (bredere) vakcomponent.
     
  • Samen verantwoordelijk
    VO-academie – 2019 - De belangrijkste leiderschapsuitdaging is volgens de auteur van dit artikel om een omgeving te creëren waarbinnen iedereen invloed kan uitoefenen. Deze ambitie roept inherente spanning op omdat je als schoolleider altijd aan het balanceren bent tussen gespreid leiderschap en het zelf nemen van regie. Het toekennen van invloed aan anderen en delen van leiderschap is complex en vraagt om het oprekken van onze opvattingen over leiderschap en verantwoordelijkheid, zoals van een beperkte blik op de individuele positie van de leider naar de opvatting van leiderschap als een gezamenlijke praktijk.
     
  • VAN ACTIES NAAR INTERACTIES Een overzichtsstudie naar de rol van professionele netwerken bij duurzame onderwijsvernieuwing
    Universiteit van Amsterdam/NSO-CNA Leiderschapsacademie - 2017 - Deze studie gaat in op de uitdaging voor scholen voor het verduurzamen van onderwijsvernieuwingen in de praktijk. In onderzoek naar het slagen van vernieuwingen ligt de focus veelal bij hetzij de rol van individuele docenten (i.e., motivatie, betekenisgeving of eigenaarschap), hetzij de rol van institutionele en organisatorische structuren. Deze studie gaat in op de noodzaak van een gebalanceerd perspectief van sociale actoren én structurele factoren: interacties tussen docenten onderling, docenten en scholen, docenten/scholen en externe partners; en de (organisatie van) structuren waarbinnen deze interacties plaatsvinden. Onderwijsvernieuwingen worden dan ook steeds vaker vanuit een dergelijk netwerkmodel vormgegeven. Dat Vraagt om een specifieke vorm van leiderschap: verbindend en met gevoel voor sociaal kapitaal.
     
  • Teameffectiviteit in het onderwijs
    Tijdschrift voor HRM - 4 juli 2019 - Dit artikel presenLeestipteert de bevindingen van onderzoek naar onderwijsteams in po, vo en mbo, met als doel inzicht te geven in de effectiviteit van teams en in de factoren die deze effectiviteit mogelijk voorspellen. Hieruit blijkt dat als het teamfunctioneren positief beleefd wordt, leraren ook meer welbevinden ervaren in hun werk en ervan overtuigd zijn dat leerlingen baat hebben bij het teamgericht werken (onderzoeksvraag 1). Naast een directe positieve relatie tussen een gezamenlijke teamopdracht en teamfunctioneren (onderzoeks­vraag 2), is ook een indirecte relatie gevonden: de gezamenlijke teamopdracht is positief gerelateerd aan factoren als regelvermogen, teamoverleg en professioneel en sociaal teamgedrag, die op hun beurt positief samenhangen met het teamfunctioneren (onderzoeksvraag 3). Regelvermogen blijkt een van de belangrijkste succes-voorspellende factoren te zijn.
     
  • Infographic Werkbeleving van Nederlandse Leraren
    Ecorys - 19 juni 2019 - Nederlandse schoolleiders in het VO blijken meer manager dan onderwijskundig leider: gemiddeld spenderen VO-schoolleiders in Nederland 11% van de tijd aan onderwijskundig leiderschap. 26% van de van de schoolleiders heeft veel behoefte aan professionele ontwikkeling op het gebied van onderwijskundig leiderschap. Met deze infographic presenteert Ecorys een aantal Nederlandse resultaten uit het internationale TALIS onderzoek over werken in het basis- en het voortgezet onderwijs. In Nederland was de respons in het vo bijna 80%. In maart 2020 zullen twee uitgebreide rapporten over het Nederlandse primair en voortgezet onderwijs worden gepubliceerd.
     
  • TALIS 2018 Results teachers and school leaders as lifelong learners
    OESO - 19 juni 2019 - De werk- en leeromgeving van leraren en schoolleiders in het basis en voortgezet onderwijs staan centraal in de Teaching and Learning International Survey van de OESO. Aan Talis 2018 doen 49 landen en economieën mee. In Nederland blijkt 95% van de VO-leraren tevreden met de huidige baan en 84% van de VO-leraren zou hun school aanbevelen als een goede werkomgeving. Dit is hoger dan het OESO-gemiddelde. Uit het onderzoek blijkt echter ook dat maar drie op de tien leraren vinden dat hun beroep genoeg maatschappelijke waardering krijgt. Uit het onderzoek blijkt verder dat het verkleinen van klassen de hoogste prioriteit heeft, en dat leraren zich op diverse terreinen onvoldoende voorbereid en begeleid voelen.
     
  • Anders organiseren? Teamwork!
    Kohnstamm Instituut, CAOP - 2 juni 2019 - Scholen die het onderwijs succesvol anders organiseren wijzen op het belang van een goede visie, voldoende tijd voor het innovatieproces, draagvlak onder het personeel en personeelsleden die het innovatieproces mee willen helpen ontwikkelen. Dit blijkt uit een verkenning dat Voion liet uitvoeren naar het anders organiseren van het onderwijs en de impact op het personeel. De inzichten en voorbeelden kunnen scholen inspiratie bieden wat betreft organisatorische condities en consequenties voor leraren en personeelsbeleid.
     
  • Monitor impuls leraren tekortvakken
    CPB - Het kabinet Rutte II besloot om in de periode 2013-2016 eenmalig 100 miljoen euro extra uit te geven om de kwaliteit en kwantiteit van het lerarencorps te verbeteren, met name voor tekortvakken. Deze notitie, geschreven in opdracht van het ministerie van OCW, geeft een overkoepelend beeld van de impuls leraren tekortvakken. Het is een overzicht van alle evaluaties/studies die zijn uitgevoerd door verschillende onderzoekers naar (onderdelen van) de impuls.
     
  • Kenniskaart Professionele leercultuur
    Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs - 16 juli 2018 - Om optimaal ruimte te bieden aan de professionele ontwikkeling en inzetbaarheid van het personeel, is op scholen een cultuur nodig waarin leren, ontwikkelen en kennisdeling centraal staan: een professionele leercultuur. Er is veel onderzoek gedaan naar wat er nodig is om zo’n schoolklimaat te stimuleren. Deze onderzoekskennis is nu overzichtelijk gepresenteerd in deze kenniskaart. De informatie is verdeeld over zeven thema’s, waaronder: leiderschap, de begeleiding van starters, beleidsvorming en borging in de organisatie.