Kwaliteitsontwikkeling

Schoolverbetering vraagt van alle medewerkers in een school de bereidheid om continu te werken aan competenties, vaardigheden en kennis. De betrokkenheid van schoolleiders is essentieel om een lerende houding te bevorderen op alle organisatieniveaus (leerling, docent, schoolleider, bestuur). Deze publicaties gaan over de wijze waarop kwaliteitsontwikkeling een structurele plaats in de organisatie kan krijgen.

  • (NIEUW) De Staat van de Schoolleider 2019
    (AVS, VO-Raad - 10 april 2019) Ondanks de uitdagende omstandigheden waaronder schoolleiders hun werk doen, pakken zij hun positie meer zelfbewust en positioneren zij zich sterker binnen de school. In deze publicatie staan vier artikelen die actuele thema’s rond het schoolleidersvak aansnijden: Onderwijs en zorg, De positie van de middenmanager, Het samenspel tussen directie, bestuur en toezicht, en Communicatie. De uitgave brengt diverse cijfers in beeld, zoals over het aantal leerlingen, scholen, besturen, directieleden, schoolgrootte, Passend onderwijs, werkdruk, arbeidsmarkt en professionalisering. Zo laten de arbeidsmarktcijfers zien dat het aantal directievacatures sterk verschilt per regio.
     
  • Huisacademies in kaart
    (Kohnstamm, 14 februari 2019) Het onderzoek geeft een beeld van hoe huisacademies georganiseerd zijn en wat hun ambities zijn. Huisacademies zijn een intern kenniscentrum behorend bij een school, scholengroep of bestuur, die voor eigen medewerkers professionaliseringsactiviteiten organiseert. In totaal hebben 75 aanspreekpunten van huisacademies de vragenlijst ingevuld. Deze huisacademies bedienen samen bijna 1.900 po- en vo-scholen in Nederland. Volgens het onderzoek zijn er vier typen huisacademies te onderscheiden: Er zijn twee typen met vooral een interne gerichtheid: ‘professionaliseringscentrum’ en ‘platform voor professionalisering en schoolontwikkeling’ en twee typen met een meer externe gerichtheid: ‘de regiospeler’ en de ‘spin in het web in de regio’.
     
  • Monitor 10-14 onderwijs Eerste tussenrapportage
    (Oberon, 1 oktober 2018) Het doel van 10-14 onderwijs is om een ononderbroken ontwikkelingsproces voor alle leerlingen te creëren, door maatwerkonderwijs te bieden dat is afgestemd op de ontwikkeling van leerlingen en zo hun talentontwikkeling optimaal te ondersteunen. De eerste school met 10-14 onderwijs is gestart in 2012, de tweede in 2016 en in het schooljaar 2017/18 nog vier initiatieven. In het schooljaar 2018/19 starten zes nieuwe 10-14 initiatieven. De eerste knelpunten zijn nu in beeld gebracht. Zo ervaren de initiatieven problemen met de verschillen tussen po en vo wat betreft cao’s, bevoegdheden en geldstromen, ook de rol van de eindtoets is problematisch.
     
  • Handreiking voor schoolleiders: kennis van leraren laten resulteren in schoolontwikkeling
    (Kohnstamm Instituut, 2018) Deze tweede handreiking komt ook voort uit het langlopende onderzoek 'Beter benutten van kennis uit onderzoek en onderwijspraktijk' van het Kohnstamm in samenwerking met de NRO. Leerteams, academische werkplaats of professionele leergemeenschap zijn vormen van kennisnetwerken die aantoonbaar leiden tot professionalisering. Deze handreiking beschrijft de rol die een schoolleider kan spelen om kennis van leraren te laten resulteren in schoolontwikkeling.
     
  • Handreiking voor leraren: kennisnetwerken als bron voor professionalisering
    (Kohnstamm Instituut, 2018) Een kennisnetwerk is een goede manier voor professionalisering van leraren, voor het samen ontwerpen van onderwijs en het uitvoeren van onderzoek. Uit het langlopende onderzoek ‘Beter benutten van kennis uit onderzoek en onderwijspraktijk’ komen verschillende kansrijke aanpakken naar voren die kunnen bijdragen aan de kennisverspreiding binnen de school en de professionele ontwikkeling van leerkrachten, zoals: Hoe zorg je als leraar voor een goed functionerend kennisnetwerk? Hoe deel je nieuwe kennis en inzichten met collega’s?
     
  • Leren verbeteren werkt
    (VO-Raad, B&T, 15 november 2018) Het project Leren Verbeteren ondersteunde van 2012 tot 2016 39 scholen met 58 zeer zwakke afdelingen. Uit een onderzoek onder deze scholen blijkt dat vrijwel alle afdelingen weer terug zijn op niveau. Op basis van het onderzoek zijn zes lessen geformuleerd die van belang kunnen zijn voor scholen die willen werken aan een duurzame kwaliteitsverbetering van hun onderwijs, zoals oog voor de kwaliteitsrisico’s van kleine afdelingen, gerichte aandacht voor taalzwakke leerlingen en de cruciale rol van onderwijskundig leiderschap. De publicatie is tot stand gekomen op basis van onderzoek in opdracht van het ministerie van OCW, een uitvoerige rapportage van de bevindingen is te downloaden via projectlerenverbeteren.nl.
     
  • Professionele ruimte van leraren bij deelname aan professionele leergemeenschappen (PGL)
    (Radboud Universiteit, Universiteit Utrecht, Universiteit Leiden, 8 december 2017) Professionele leergemeenschappen (PLG’s) worden steeds vaker geïnitieerd om de professionele ontwikkeling van leraren en schoolontwikkeling te bevorderen. Tegelijkertijd is professionele ruimte van leraren steeds prominenter onderdeel van onderwijsbeleid geworden. Daarbij wordt verwacht dat professionele ruimte niet alleen verband houdt met professionele ontwikkeling van leraren, maar ook met schoolontwikkeling. De onderzoeksvraag is in welke mate leraren die deelnemen aan een PLG professionele ruimte ervaren en benutten voor professionele ontwikkeling en schoolontwikkeling.
     
  • Effective Teacher Policies
    (OESO, 11 juni 2018) In dit rapport worden drie vragen met betrekking tot het beleid besproken: hoe worden leraren in de best presterende landen geselecteerd, ontwikkeld, beoordeeld en beloond? Hoe beïnvloedt de verdeling van leerkrachten op scholen het vermogen van onderwijssystemen? En hoe kunnen landen getalenteerde mannen en vrouwen aantrekken en behouden voor het onderwijs?
     
  • Een set professionaliseringsthema’s voor onderwijsbestuurders
    (VO-Raad, 31 mei 2018) Om bestuurders in het voortgezet onderwijs optimaal faciliteren in hun professionalisering- behoefte is een set professionaliserings-thema’s ontwikkeld door de VO-academie. De focus in het programma zal nog meer komen te liggen op het faciliteren en organiseren van het informele leren, het leren van en met elkaar, voor zowel schoolleiders als bestuurders. De thema’s zijn 1) Boegbeeld en hoofd, 2) Maatschappelijke verantwoordelijkheid en Maatschappelijke opdracht, 3) Strategische visie en planning, 4) Leiderschap, 5) Verantwoordelijkheid en rekenschap, 6) Persoonlijke professionaliteit.
     
  • Actualisatie sectorakkoord voortgezet onderwijs
    (VO-Raad, Ministerie van OCW, 5 juni 2018) Dit is een update van het sectorakkoord 2014-2017 'Klaar voor de toekomst! Samen werken aan onderwijskwaliteit' dat het kabinet en de VO-Raad in 2014 sloten. De zeven ambities die in 2014 zijn geformuleerd, blijven onverminderd gelden. De koers wordt voortgezet zoals ook is vastgelegd in het regeerakkoord. De doelstellingen zijn waar nodig geactualiseerd. Wel is er focus aangebracht in de afspraken uit 2014 en is besloten tot het verlengen de prestatiebox in het voortgezet onderwijs in 2019 en 2020. Daarnaast wordt gekeken naar een goede monitoring, door indicatoren beter te laten aansluiten op de centrale ambities uit het akkoord.