Blog: Schoolleider, houd koers op weg naar onderwijsinnovatie

Vormgeven aan leren op afstand is al lang onderwerp van gesprek. Zowel bij schoolleiders als docenten. De coronacrisis vraagt om snel handelen en improviseren. De urgentie is hoog om leerlingen te blijven begeleiden in hun leren. Zowel bij schoolleiders, teamleiders en afdelingsleiders als docenten. Naast alle zorgen die ook op school aanwezig zijn, is er ook een enorme positieve energie en creativiteit losgekomen. Wat doe je als schoolleider in deze onzekere tijden? Handelen. Coördineren. Stimuleren. Hoe houd je koers in een zeer onzekere en chaotische tijd? Lees praktische tips en adviezen in deze blog.

Door: Martine Maes
 

Inmiddels volgen scholieren in Nederland al ruim een week onderwijs op afstand. De tips voor lesgeven op afstand, digitale didactiek bij afstandsleren en online lesinhoud vliegen voorbij. De eerste chatsessies en afstandslessen met leerlingen, flipping the classroom en online instructies zijn achter de rug. Aan schoolleiders de taak om alweer vooruit te kijken.

Vliegwiel voor toekomstige innovaties
In de afgelopen jaren hebben vele experimenten plaatsgevonden met leren op afstand, videolessen en leerlingen die online instructievideo’s maakten voor jongerejaars leerlingen. Deze experimenten waren destijds gericht op andere doelstellingen. Denk aan het verwachte grote lerarentekort. De geleerde lessen komen nu goed van pas. Als schoolleider kijk je verder en kun je de vraag stellen: hoe kunnen we de kennis en innovatie van nu behouden? En zelfs als vliegwiel voor toekomstige innovaties gebruiken?

Drie praktische handvatten
Aan de hand van de uitgangspunten van waarderend onderzoeken/appreciative inquiry (AI) geven we je drie praktische handvatten om als schoolleider het innovatieproces in jouw school te versterken:

  1. Hoe pak je het nu aan? Waardeer wat werkt
  2. Waar kan het nog meer een oplossing voor zijn? Verbeeld de gedroomde toekomst
  3. Hoe houd je het vast zodat je het in de toekomst kunt toepassen? Maak een concreet plan

Waardeer wat werkt
Focus op het positieve dat er al is. Dat is veel krachtiger en geeft meer energie dan nagaan wat er nog niet werkt.

  • Tip: maak een korte evaluatie
  • Voorbeeldvraag: Wat heeft goed gewerkt afgelopen week bij leren op afstand?
  • Laat de evaluatie invullen door docenten, leerlingen én ouders.
  • Vier het succes met iedereen. Deel de resultaten en help elkaar verder.
  • Houd vast wat goed werkt en bouw dat uit.

Verbeeld de gedroomde toekomst
Op basis van de positieve elementen kun je vervolgstappen uitdenken. Hier hoef je eerst nog niet realistisch in te zijn: verbeeld de gedroomde toekomst. Waar zou je naartoe willen? Waar vernieuwingen eerst veel tijd kostten, blijkt dat er nu veel mogelijk is in hele korte tijd. Hoe kun je die ontwikkelenergie vasthouden? Waar kunnen het digitale individuele thuisonderwijs en het interpersoonlijke/klassikale onderwijs op school elkaar ontmoeten en mogelijk straks versterken? En waar kunnen de huidige ontwikkelingen nog meer een oplossing voor zijn?

Denk aan:

  • Lerarentekort;
  • Anders invullen van onderwijstijd om ontwikkeltijd te creëren;
  • Maatwerk onderwijs
  • Samenwerken met partners buiten het onderwijs;
  • Digitaal toetsen;
  • Zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid van leerlingen.

Leg de ideeën vast in een filmpje, korte notitie of opgenomen video van een teamvergadering.

Maak een concreet plan
Natuurlijk heb je nu je handen vol aan de ontwikkelingen van dag tot dag, maar gooi de kennis niet weg. Ga net even een stap verder en maak concreet hoe je de gewenste toekomst zou kunnen vormgeven. Pak dit er weer bij als je aan de slag gaat met het volgende schoolplan. Beantwoord de volgende vragen:

  • Wat is er nodig (faciliteiten, materialen, kennis)?
  • Wie zou je nog meer kunnen betrekken?
  • Hoe richt je het praktisch in?
  • Waar moet je nog meer op letten?

Meer inspiratie?

  1. Bekijk hier tips voor lesgeven op afstand.
  2. Bekijk hier meer informatie over digitale didactiek bij afstandsleren.
  3. Bekijk hier inspiratie voor videolessen en instructiefilmpjes die leerlingen maakten voor jongerejaars leerlingen.
  4. Bekijk hier hoe het Minkema College door middel van enquêtes feedback van leerlingen en ouders ophaalde en gebruikte ter verbetering van de school.